• Science articles

    Θέματα γενικού επιστημονικού ενδιαφέροντος...

    Από τον Einstein έως και το πρώτο λειτουργικό τεχνητό φύλλο με ικανότητα φωτοσύνθεσης...

    Επιστήμη_Science

10 ερωτήµατα ζητούν απαντήσεις: Προβληµατισµοί που απασχολούν την ανθρώπινη σκέψη


Αναζήτηση Θέματος


Αποτελούν τα 10 ερωτήµατα στα οποία πρέπει η επιστήµη ν’ απαντήσει. Με αφορµή τα 350 χρόνια από την ίδρυση της Βασιλικής Εταιρείας, ο πρόεδρός της και ένας από τους κορυφαίους επιστήµονες, σερ Μάρτιν Ρις, συνόψισε ορισµένους από τους προβληµατισµούς που ταλανίζουν εδώ και καιρό την ανθρώπινη σκέψη.

Πριν από τρεισήµισι αιώνες, όταν ακόµη η Γη ήταν "terra incognita", µια οµάδα ανθρώπων προσπάθησε να κατανοήσει τον κόσµο στηριζόµενη στην παρατήρηση και την απόδειξη και όχι στην ανάγνωση αρχαίων κειµένων. Πρόοδοι σηµειώθηκαν πολλές και γνώσεις κατακτήθηκαν. Αλλά και νέες προκλήσεις ανέκυψαν που δελεάζουν την επιστήµη να προσπαθήσει ακόµη περισσότερο. Κανείς δεν έχει µία κρυστάλλινη σφαίρα για να δει πώς θα είναι ο κόσµος στα επόµενα 350 χρόνια.

Ωστόσο, όπως αναφέρει ο Μάρτιν Ρις, τα σηµερινά παιδιά θα ζήσουν σ’ έναν κόσµο όπου τα επιτεύγµατα της επιστήµης θα διαδραµατίζουν καθοριστικότερο ρόλο στην καθηµερινή ζωή.

Ας δούµε πώς 10 άνθρωποι των γραµµάτων και της επιστήµης φαντάζονται τις απαντήσεις στα ερωτήµατα που ακολουθούν.

  • Τι είναι συνείδηση;
Οι περισσότεροι από µας έχουν µία εικόνα τού τι εννοούµε µε τον όρο αυτό. Η επιστήµη όµως δεν έχει καταφέρει ακόµη να την οριοθετήσει ή να την κατανοήσει. Κάποιοι λένε ότι η κβαντική µηχανική διαδραµατίζει καθοριστικό ρόλο, ενώ κάποιοι άλλοι αποφαίνονται ότι πρόκειται για κάτι αντίστοιχο µε την «υγρότητα του νερού». Μια ιδιότητα δηλαδή που απορρέει από τη δράση µεµονωµένων µορίων. Ακόµη και µε τις πιο εξελιγµένες τεχνικές απεικόνισης του εγκεφάλου, µετά βίας καταλαβαίνουµε πώς λειτουργεί ο εγκέφαλός µας, πολύ περισσότερο η συνείδηση. Στο µέλλον, όταν θα µπορούµε καλύτερα να συνθέτουµε οργανισµούς ή να φτιάχνουµε συναισθηµατικά ροµπότ, ίσως να καταλάβουµε περισσότερο τι σηµαίνει «ενσυνείδητος».
Μπορούµε να πούµε µετά βεβαιότητας ποια ζώα είναι «ενσυνείδητα»; Είναι ο σκύλος σας ενσυνείδητος; Και τι συµβαίνει µε τη συνείδησή µας όταν παθαίνουµε Αλτσχάιµερ ή όταν γινόµαστε ψυχωτικοί; Ίσως ποτέ να µην καταλάβουµε ολοκληρωτικά τι είναι συνείδηση. Ελπίζω στη διάρκεια της ζωής µας να έχουµε αποκτήσει µία µικρή έστω γεύση για το τι και ποιοι πραγµατικά είµαστε.

(Κάθι Σάικς, καθηγήτρια Επιστηµών και Κοινωνίας στο Πανεπιστήµιο του Μπρίστολ)


  • Τι συνέβη πριν από τη Μεγάλη Έκρηξη;
Για να το πω απλά, όπως κάνουν µερικοί επιστήµονες, δεν υπήρχε χώρος ή χρόνος πριν από τη Μεγάλη Έκρηξη. Όµως δεν µπορώ να πω ότι η ερώτηση δεν έχει νόηµα γιατί αυτό θα σήµαινε ότι η ύλη δηµιουργήθηκε από το πουθενά. Από την άλλη πλευρά, αν προϋπήρχε κάποιο είδος αρχέγονου χάους από το οποίο το χέρι του Θεού έπλασε το σύµπαν, τότε από πού προήλθε αυτό το χάος; Κοιτάζοντας αντίστροφα στο µέλλον, θα ήθελα να ξέρω αν ποτέ τα ροµπότ θα εκτοπίσουν τους ανθρώπους.
Επιστήµονες µας είπαν ότι κατάφεραν να φτιάξουν κάποιο είδος τεχνητής νοηµοσύνης που αντιδρά στην εκδήλωση αισθηµάτων. Όµως, θα µπορέσουν να προχωρήσουν ακόµη περισσότερο φτιάχνοντας ροµπότ που θα µπορούν να ερωτεύονται; Και τα ίδια τα ροµπότ µήπως πρόκειται ποτέ να καταφέρουν να ξεπεράσουν την αδυναµία φυσικής αναπαραγωγής τους και να βρουν τρόπο να αναπαράγουν τα συστατικά τους γεννώντας καινούργια µοντέλα;

(Τζόαν Μπέικγουελ, δηµοσιογράφος)

  • Πώς θ’ αντιµετωπίσουµε την αύξηση του παγκόσµιου πληθυσµού;
Όσο καλοί κι αν γίνουµε στην ανακύκλωση, στις ανανεώσιµες πηγές ενέργειας, στην παραγωγή φαγητού ή στη βιώσιµη ανάπτυξη, θα έλθει η στιγµή κατά την οποία ο παγκόσµιος πληθυσµός θα κάνει τη ζωή αφόρητη στον πλανήτη. Επιπλέον, η πίεση που ασκείται στους φυσικούς πόρους της Γης εντοπίζεται και στα δύο άκρα του πληθυσµιακού φάσµατος. Όχι µόνο γεννιούνται συνεχώς µωρά, αλλά οι άνθρωποι ζουν όλο και περισσότερο. Κάποιοι, δε, υποστηρίζουν ότι µερικοί άνθρωποι θα ζουν κάποτε 200 και 300 χρόνια. Αυτό ίσως να αποτελεί θρίαµβο για την ιατρική, αλλά µπορεί να είναι καταστροφή για τον κόσµο. Εποµένως θα ήθελα να δω τους επιστήµονες να δηµιουργούν ένα λειτουργικό µοντέλο για την πληθυσµιακή αύξηση, το οποίο θα µπορεί να προβλέψει το σηµείο κορεσµού της Γης, καιοι κυβερνήσεις των χωρών να λαµβάνουν σοβαρά µέτρα γι’ αυτό.

(Τρέισι Σεβαλιέ, συγγραφέας)

  • Θα µας δώσουν πίσω η επιστήµη και η µηχανολογία τη χαµένη µας ατοµικότητα;
Αν κάνετε µία γρήγορη απογραφή των αντικειµένων που έχετε, θα δείτε ότι όλα είναι προϊόντα µαζικής παραγωγής. Αυτό είναι αποτέλεσµα της βιοµηχανικής επανάστασης κατά τη διάρκεια της οποίας τα εργοστασιακά προϊόντα αντικατέστησαν τα πιο εξατοµικευµένα.
Αποδεχτήκαµε την οµοιοµορφία σε κάθε πτυχή της ζωής µας. Τα ρούχα, τα παπούτσια, τα αυτοκίνητα, τα σπίτια µας, είναι όλα µαζικά παρασκευασµένα. Πρόκειται για µια κυρίαρχη επιρροήστη ζωή µας, η οποία προσδίδει µορφή στον παγκόσµιο καπιταλισµό. Κάτι όµως φαίνεται να αλλάζει µέσα από τα εργαστήρια των πανεπιστηµίων, καθώς µια καινούργιατεχνολογία υπόσχεται να αντιστρέψει τη φορά των πραγµάτων. Η τεχνολογία αυτή λέγεται τρισδιάστατος εκτυπωτής. Και κάνει το εξής: παίρνει ένα σχέδιο από τον υπολογιστή σας και το µετουσιώνει σε ένα φυσικό αντικείµενο. Πατάς το «print» και εµφανίζεται ένα ζευγάρι γυαλιά, ένα τηλέφωνο, ένα ξεχωριστό δαχτυλίδι για το αγαπηµένο σου πρόσωπο! ∆εν πρόκειται για επιστηµονική φαντασία. Απλώς για µια τεχνολογία στα σπάργανα, όπως ήταν τα κοµπιούτερ στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Μήπως πρόκειται για την επόµενη βιοµηχανική επανάσταση;

(Μαρκ Μιοντόβνικ, φυσικός στο Kings College του Λονδίνου)

  • Υπάρχει κάποιο υπόδειγµα για τους πρώτους αριθµούς;
Για 2.000 χρόνια οι µαθηµατικοί πασχίζουν να ξεκλειδώσουν το µυστικό των πρώτων αριθµών: για παράδειγµα, γιατί το 7 και το 17 δεν µπορούν να διαιρεθούν. Κάθε γενιά µαθηµατικών έχει γράψει και από ένα κεφάλαιο σ’ αυτή την οδύσσεια για την κατανόηση των θεµελιωδών αριθµών. Ωστόσο, ύστερα από τόσους αιώνες, υπάρχει η αίσθηση ότι η απάντηση στο αίνιγµα των πρώτων αριθµών ίσως και να βρίσκεται κοντά. Βέβαια, µπροστά στα προβλήµατα που αντιµετωπίζει ο κόσµος, όπως ο καρκίνος, η κλιµατική αλλαγή, η ενέργεια, το θέµα των πρώτων αριθµών µοιάζει λιγότερο σηµαντικό για να επικεντρώσει κάποιος τον ερευνητικό του µόχθο. Αυτό θα το κρίνει βέβαια η Ιστορία. Γεγονός είναι ότι οι πρώτοι αριθµοί είναι τα άτοµα της αριθµητικής. Από τους αριθµούς παίρνεις µαθηµατικά και από τη ροή των µαθηµατικών όλες τις άλλες επιστήµες. Τα µαθηµατικά απαντούν στα θεµελιώδη ερωτήµατα της επιστήµης που έχουν τη δυνατότητα να µετασχηµατίσουν την κοινωνία.

(Μάρκους ντι Σοτουά, καθηγητής Εκλαϊκευµένης Επιστήµης στο Πανεπιστήµιο της Οξφόρδης και συγγραφέας του βιβλίου «Τhe Number Mysteries»)

  • Μπορούµε να βρούµε έναν επιστηµονικό τρόπο για να σκεφτόµαστε όλοι µε ωφέλιµο τρόπο;
Αυτό θα ήταν το σηµαντικότερο επίτευγµα της επιστήµης στους αιώνες που έρχονται. Και το λέω αυτό γιατί πιστεύω ότι προς το παρόν δεν κυβερνούµε τον κόσµο σύµφωνα µε αρχές που βασίζονται σε αποδείξεις. Αν το κάναµε, θα επενδύαµε σε ένα άλλου τύπου ενεργειακό «Πρόγραµµα Μανχάταν» για ν’ αναπτύξουµε φθηνές τεχνολογίες παραγωγής ενέργειας. Ή θα δαπανούσαµε ακόµη µεγαλύτερα ποσά για την εξάλειψη ασθενειών όπως η ελονοσία. Και φυσικά, θα µαθαίναµε να ζούµε και να εργαζόµαστε στο ∆ιάστηµα, στο πλαίσιο µιας µακροπρόθεσµης στρατηγικής για την επιβίωσή µας.
Πιστεύω ότι θα είµαστε ικανοί να χτίσουµε έναν ασφαλέστερο, δικαιότερο, πιο ευηµερούντα και πιο ειρηνικό κόσµο, µόνο όταν η πλειονότητα του πληθυσµού καταλάβει τις µεθόδους της επιστήµης και δεχτεί την καθοδήγηση από τους ειδικούς που θα ερευνούν και θα αντιµετωπίζουν τις προκλήσεις του µέλλοντος µε εµπεριστατωµένη µεθοδολογία η οποία θα βασίζεται σε αποδείξεις. Η επιστηµονική παιδεία πρέπει εποµένως να αποτελέσει το θεµέλιο πάνω στο οποίο θα οικοδοµηθεί το µέλλον µας.

(Μπράιαν Κοξ, φυσικός στο Πανεπιστήµιο του Μάντσεστερ και στο CERN)

  • Πώς θα διασφαλίσουµε ότι η ανθρωπότητα θα επιβιώσει και θα ακµάσει;
Αυτό είναι το πλαίσιο στο οποίο όλες οι συναρπαστικές ανακαλύψεις και εξερευνήσεις πρόκειται να πραγµατοποιηθούν. Βεβαίως και µπορούµε να επιβιώσουµε αλλά πρέπει να το κάνουµε σκεφτόµενοι και δρώντες µε ένα πιο συνεργατικό τρόπο. Οι φυσικές επιστήµες θα χρειαστεί να συνδυαστούν µε τις κοινωνικές αποτελώντας µοχλό διακυβέρνησης, αν θέλουµε να εξασφαλίσουµε ότι οι προκλήσεις του µέλλοντος µπορούν ν’ αντιµετωπιστούν αποτελεσµατικά.
Τα προβλήµατα που αντιµετωπίζουµε είναι πολλά. Φυσικοί πόροι διατροφής και πηγές ενέργειας σύντοµα θα στερέψουν. Υπάρχει και η αλλαγή κλίµατος καθώς οδεύουµε προς µια θερµότερη Γη µε αυξηµένο κίνδυνο να εκδηλωθούν νέες συγκρούσεις και να προκύψουν σοβαρές απειλές.
Η αλήθεια είναι βέβαια πως η ιστορία των τελευταίων 50 χρόνων µάς έχει δείξει ότι δεν είµαστε καλοί στο να συναποφασίζουµε και να δρούµε από κοινού. Αντ’ αυτού, ανταγωνιζόµαστε. Εποµένως, πρέπει ν’ αναθεωρήσουµε κάποιες αρχές και να ευνοήσουµε τη συνεργασία θετικών και κοινωνικών επιστηµών για να αντιµετωπίσουµε τις δυσκολίες που έρχονται.

(Τζον Σάλστον, πρόεδρος των µελετών της Βασιλικής Εταιρείας για τον άνθρωπο και τον πλανήτη)

  • Μπορεί κάποιος να εξηγήσει επαρκώς το νόηµα του άπειρου Σύµπαντος;
Η ιδέα ότι δεν υπάρχει τέλος στο Σύµπαν µοιάζει λογικά αδιανόητη. Πώς γίνεται να µην υπάρχουν όρια στο Σύµπαν; Ξέρουµε ότι το Σύµπαν διαστέλλεται, όµως µέσα σε τι συµβαίνει αυτή η διαστολή; Μήπως βρίσκεται στριµωγµένο σε κάτι άλλο ή απλώς τριγυρνά µέσα στο τίποτα; Σε κάθε περίπτωση, το κάτι και το τίποτα φαίνεται ναείναι µάλλον το ίδιο πράγµα. Έχει ειπωθεί ότι το Σύµπαν ίσως να συστέλλεται µέσα στον χρόνο. Αυτό όµως εγείρει αντίστοιχα ερωτήµατα. Τι αντικαθιστά το κενό που κάποτε κάλυπτε το Σύµπαν; Για να ελαφρύνω κάπως τη συζήτηση, θα ήθελα να ξέρω αν η γάτα µου έχει πλήρως εξελιχθεί ως είδος και κατ’ επέκταση αν οι άνθρωποι αποτελούν το τελευταίο σκαλοπάτι στη σκάλα της εξέλιξης των πρωτευόντων θηλαστικών. Μήπως κάποια µέρα εµφανιστεί κάποιο άλλο είδος που θα κυριαρχήσει στον πλανήτη και εµείς θα είµαστε κλεισµένοι σε κελιά αναγκαζόµενοι να καπνίζουµε σε επιστηµονικά εργαστήρια;

(Άντριου Μόσιον, βραβευµένος ποιητής)

  • Θα µπορώ στο µέλλον να καταγράφω τον εγκέφαλό µου µε τον τρόπο που µαγνητοσκοπώ µια εκποµπή στην τηλεόραση;
Θα ήθελα να µπορώ να ξαναβιώσω κάτι σηµαντικό που έζησα στη ζωή µου, όπως κάποια στιγµή που ερωτεύτηκα. Ειδικότερα, θα ήθελα να καταφέρω κάποτε να καταγράφω τα όνειρά µου, και δεν εννοώ να σηµειώνω στο ηµερολόγιο ό,τι µετά βίας θυµάµαι το επόµενο πρωί. Θέλω να δω ξανά εκείνες τις εικόνες, γυρνώντας πίσω την εγγραφή, και να παρατηρήσω από πού άντλησα αυτές τις συναρπαστικές ιστορίες. ∆ενθα στέρευα ποτέ ξανά από φανταστικές ιδέες. Υποθέτοντας ότι άλλοι άνθρωποι θα µπορούσαν επίσης να αναπαράγουν τις κασέτες του εγκεφάλου σας στο δικό τους µυαλό, η τεχνολογία θα προκαλούσε ένα σωρό προβλήµατα, αναδεικνύοντας την ύσταστη εισβολή στην προσωπική ζωή. Κανένα είδος µυστικού δεν θα παρέµενε κρυφό. Από την άλλη πλευρά, η τεχνολογία αυτή θα µας έδινε τη δυνατότητα να βιώσουµε το πώς είναι να είσαι κάποιος άλλος, έστω κι αν οι µυθιστοριογράφοι έµεναν χωρίς δουλειά.

Λάιονελ Σρίβερ, συγγραφέας

  • Μπορεί η ανθρωπότητα να πάει στ’ αστέρια;
Στα επόµενα 100 χρόνια θα έχουµε εξερευνήσει τα όρια του ηλιακού µας συστήµατος µε επανδρωµένες αποστολές και θα έχουµε ανιχνεύσει κάθε γωνιά του µε ροµπότ. ∆εν ξέρω πότε οι άνθρωποι θ’ αρχίσουν έπειτα από αυτό νακινούνται προς τα µακρινά αστέρια. Ξέρουµε πάντως ότι εκεί εξω υπάρχουν πολλοί πλανήτες και κάποιοι βρίσκονται στην εύκρατη ζώνη.
Πρώτα τα ροµπότ θα φθάσουν σε άλλα αστέρια και θα είσθε σε θέση να τα δείτε απο το σαλόνι σας. Στη συνέχεια θ’ακολουθήσουν οι άνθρωποι, αλλά δεν ξέρω µε ποιον τρόπο θα τα καταφέρουν ώς εκεί, αν θα πάνε ζωντανοί, σε κατάσταση ψύξης, ή αλλιώς ανάλογα µε την απόσταση που πρέπει να διανύσουν.
Αν καταφέρουµε να επιτύχουµε ταχύτητα ίση µε το 1% της ταχύτητας του φωτός, τότε θα εχουµε εξαπλωθεί σε όλο το γαλαξία σε 10 εκατοµµύρια χρόνια. Οι απόγονοι του ανθρώπινου είδους, όποια µορφή κι αν έχουν, θα πρέπει να φύγουν µακριά από αυτόν τον πλανήτη και το ηλιακό σύστηµα για να επιβιώσουν.

(Πιρς Σέλερς, βρετανός αστροναύτης στη NASA)

Πηγές: tanea.gr , en.wikipedia.org , physics4u.gr/blog

σχόλια (0)
Next Next Next
Monitored by Pingdom
eXTReMe Tracker
 
Related Posts with Thumbnails